مدیرکل اموراقتصادی ودارایی استان مرکزی: بستر لازم برای ورود سرمایه گذاران خارجی به استان مرکزی فراهم است

بیش از 5 ماه از زمان اجرای نهایی برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) می‌گذرد. گفتمان پردامنه‌ای درخصوص موفقیت یا عدم موفقیت این برنامه در محافل مختلف جاری می‌باشد.

قطعاً یکی از نمودهای اصلی حصول یا عدم حصول نتایج مطلوب از اجرای آن برنامه می بایست در حوزه سرمایه‌گذاری‌های خارجی نمایان گردد. لذا، به این منظور گفتگویی را ترتیب داده‌ایم با حسن میرزاخانی مدیرکل امور اقتصادی و دارایی و نایب رئیس مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان تا درخصوص تأثیرات اجرای برجام بر جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در استان مرکزی به بحث و تبادل نظر بپردازیم.
 
 1- جناب آقای میرزاخانی با توجه به اینکه یکی از اهداف جمهوری اسلامی ایران از انجام مذاکرات هسته‌ای و پذیرش برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) توسعه همکاری‌های اقتصادی بالاخص جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی بود، آیا از دیماه سال گذشته و ورود کشور به مرحله پسا برجام در استان مرکزی شاهد هیچگونه تغییری در روند جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی هستیم؟
اگر سال گذشته (1394) را سال گذار سیاسی-اقتصادی کشور از دورانی که عمدتاً با تحریم‌های بسیار بزرگ و پردامنه شناخته می‌شد به سال لغو عمده تحریم‌های ناعادلانه سیاسی-اقتصادی بدانیم، طبیعی است که سالجاری را باید سال تحقق و بروز عینی نتایج ورود کشور به مرحله جدید یعنی پسابرجام دانست. از سوی دیگر همزمانی این گشایش‌های بین‌المللی با تلاش‌های داخلی تمامی ارکان و قوای داخلی کشور به منظور اجرای عملی الگوی توسعه محور اقتصاد مقاومتی، می‌تواند فرصتهای کم نظیری را برای اقتصاد ایران رقم بزند. فرصتهایی که اگر با غفلت توأمان گردد نتیجه‌ای جز حسرت در پی نخواهد داشت. استان مرکزی به عنوان یکی از استانهای تولید محور کشور قطعاً یکی از مناطقی است که می‌بایست خیلی زود از شرایط موجود متأثر گردد. خوشبختانه نشانه‌های خوبی از لغو تحریم‌ها در استان مرکزی شاهد هستیم و باید خدمت هم استانی‌های ارجمند اظهار نمایم که دستگاه‌های اقتصادی بالاخص آنها که با مسئله سرمایه‌گذاری به نوعی درگیر هستند سال پر کار و شلوغی را طی می‌کنند. در علم اقتصاد تبعات یک سیاست اقتصادی در سطوح کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت ارزیابی می‌گردد. در مورد آثار کوتاه مدت لغو تحریم‌ها که بعضاً ریشه در جنبه روانی توسعه مناسبات جهانی در عرصه اقتصاد دارند باید اظهار داشت که طی این چند ماه گذشته که از آن به عنوان دوران پساتحریم یاد می‌شود، سرمایه‌گذاران خارجی متعددی در زمینه‌های مختلف از جمله ایجاد نیرو‌گاه‌های تولید انرژ‌ی‌های نو اعم از بادی، خورشیدی و سیکل ترکیبی، ذوب فلزات پایه، تولید البسه، خرید سهام شرکتهای ماشین‌سازی مشهور و به نام استان و بسیاری زمینه‌های عمدتاً صنعتی دیگر قراردادهایی را منعقد و درحال حاضر در مرحله اجرای عملی طرح‌های خود هستند. برای نمونه در یک مورد طی اردیبهشت ماه سالجاری یک مجوز سرمایه‌گذاری خارجی به ارزش 100 میلیون یورو برای مشارکت در تولید یکی از شرکتهای ساخت ماشین‌الات راهسازی در استان توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی صادر گردیده است. همچنین شاهد ورود سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت پوشاک شهرستان زرندیه، تولید انواع یخچالهای ویترینی در مأموینه، اعلام علاقه‌مندی سرمایه‌گذارانی از کشورهای بلژیک، آلمان، ترکیه، انگلستان در تولید انرژی‌های پاک در سطح شهرستانهای مختلف استان هستیم. البته طبیعی است که آثار میان مدت و بلند مدتی که می‌توان از توسعه روابط اقتصادی ناشی از برجام در استان استراتژیک مرکزی انتظار داشت در صورت همدلی و همراهی نهادهای ذیربط و کمک به تحقق آن اهداف، بسیار بیشتر از وضعیت فعلی نیز خواهد بود. 
 
2- در حال حاضر اصلی ترین چالش‌های پیش روی جذب هرچه بیشتر سرمایه‌گذاری خارجی در استان چه مواردی است؟
بگذارید این سوال شما را از دید فعالان اقتصادی استان پاسخ بدهم. زمستان سال گذشته پژوهشی به همت همکارانم در حوزه معاونت اقتصادی این اداره‌کل با همکاری پژوهشگر دانشگاهی به انجام رسید و نتایج آن که به صورت میدانی و از طریق تکمیل پرسشنامه توسط 81 نفر از خبرگان کسب و کار استان به دست آمد گویای آن است که تعدادی از مهمترین موانع محدودسازی جذب سرمایه‌گذاری خارجی به استان مرکزی شامل این موارد می‌باشند.   
- تعلّل و کندی در صدور مجوزها و موافقت‌های سرمایه‌گذاری که خود منشعب از تعدد قوانین و مقررات، ضعیف بودن بانکهای اطلاعاتی در اختیار دستگاه‌های صادر کننده مجوز، موازی بودن برخی کارکردهای نهادها و نیز فقدان زیرساختهای خدمات رسانی الکترونیکی در سطح برخی دستگاه‌ها می‌باشد.
- دشواری های اخذ تسهیلات بانکی و کمبود منابع بانکی استان. مستحضر هستید که تنگنای مالی از عمده‌ترین چالش‌های کسب و کار در ایران لااقل طی یک دهه اخیر است. اقتصاد ما از عارضه بی تنوعی در تأمین مالی رنج می‌برد و اتکای صرف به منابع محدود بانکها که قیمت تمام شده این منابع نیز بسیار بالاست، قطعاً تکافوی نیاز فعالان اقتصادی را نخواهد داد.
- فقدان یک راهبرد شفاف و هدفمند به منظور هماهنگ سازی فعالیت‌های دستگاه‌های اجرایی در حیطه جذب سرمایه‌گذاری خارجی. متأسفانه سطح دانش و معلومات دستگاه‌های اجرایی ما در حیطه سرمایه‌گذاری خارجی و تأمین مالی بین‌المللی بسیار ضعیف است. خوب طی 5 سال گذشته با ایجاد مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان تلاش‌هایی در جهت پر کردن این خلاء انجام شده است. با این حال با توجه به محدودیتهای بودجه‌ای و کمبود شدید نیروی کارشناسی جهت تقویت این نهاد تخصصی، هنوز تا دستیابی به نقطه ایده‌آل فاصله وجود دارد که البته با حمایتهای وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی و استاندار محترم به عنوان رئیس این مرکز، فرآیند جذب چند نفر نیروی انسانی متخصص در این مرکز در مراحل نهایی می‌باشد.
- موانع طبیعی متعدد در جهت توسعه صنعت استان از جمله دشواری تأمین و تخصیص آب به صنایع، فاصله نسبتاً زیاد استان با دریای آزاد، عدم توسعه زیرساختهای لازم در برخی نقاط کمتر برخوردار استان و بسیاری محدودیتهای ذاتی و مشابه دیگر.
- عوارض ناشی از استقرار بسیاری از صنایع آلاینده در برخی شهرستانهای استان طی سالیان گذشته، منجر به تراکم نسبتاً بالای آلاینده‌های زیست محیطی در سطح استان گردیده به طوریکه ایجاد یا توسعه بسیاری صنایع در استان با اما و اگرهای بسیاری مواجه است.
- و در نهایت ناکافی بودن میزان اطلاع رسانی ظرفیت‌های اقتصادی استان به سرمایه گذاران خارجی. طبیعی است که بازاریابی فرصتهای سرمایه‌گذاری استان و معرفی این پتانسیلها به فعالان اقتصادی دیگر کشورها فرآیند دشوار، پیچیده و هزینه بری است که ضرورت حمایت بیش از پیش از مرکز خدمات سرمایه‌گذاری به عنوان نهاد تخصصی جذب سرمایه‌گذاران خارجی به استان را آشکار می‌نماید. در این زمینه برخی نهادها علی الخصوص اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان می‌بایست نقش موثری در مشارکت این مرکز در فعالیتهای تبلیغی و ترویجی توسعه مناسبات اقتصادی بین‌المللی ایفا نماید. 
 
3- با توجه به شعار سالجاری "اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل"، چه برنامه‌هایی جهت جذب بیشتر سرمایه‌گذاری‌های خارجی در استان در  نظر دارید؟
طبیعی است که در سالجاری با توجه به شرایط ویژه حاکم بر اقتصاد استان می‌بایست بیش از پیش برای ورود سرمایه‌گذاران خارجی بسترسازی نمود، بویژه که وظیفه سنگین جذب 7 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری جدید خارجی نیز بر اساس پروژه‌های مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی کشور به وزارت امور اقتصادی و دارایی و مراجع ذیربط استانی سپرده شده است. در این راستا به طور مشخص چند پروژه را که توسط دبیرخانه مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان طی سالجاری مجدانه در دستور کار قرار دارد اشاره می‌کنم. نخست تدوین کتاب فرصتهای سرمایه‌گذاری استان مرکزی به دو زبان فارسی و انگلیسی که در این راستا کمیته‌ای با عنوان تدوین فرصتهای سرمایه‌گذاری استان با عضویت تمامی دستگاه‌های اجرایی ذیربط، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان و استانداری مرکزی تشکیل و یک مشاور مجرب نیز به انتخاب اعضای کمیته جهت اجرای پروژه انتخاب گردیده است. امیدوار هستیم که طی چند ماه آینده با تدوین این کتاب و نیز تولید بسته تبلیغی معرفی ظرفیتها و فرصتهای سرمایه‌گذاری استان بتوانیم گام موثری در شناساندن ظرفیتهای اقتصادی استان به سرمایه‌گذاران خارجی برداریم. اقدام دیگر استمرار برنامه‌های آموزشی سرمایه‌گذاری خارجی برای فعالان اقتصادی و نیز اعضای مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان است که در سالجاری نیز بتوانیم نسبت به برگزاری کارگاه‌های آموزشی در سطح شهرکهای صنعتی اقدام نماییم. یکی از برنامه‌هایی که در سالجاری با قوت بیش از گذشته تعقیب خواهد شد، نظارت و راهبری طرح‌های سرمایه‌گذاری خارجی فعال در استان است. این موضوع ضمن کمک به پیشبرد امور سرمایه‌گذاران خارجی در استان، موجب جلب رضایت سرمایه‌گذاران خارجی و به تبع آن افزایش رغبت آنها به توسعه فعالیت خود در اقتصاد استان مرکزی خواهد شد. تجهیز و آراسته‌سازی ساختمان محل استقرار مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان از دیگر برنامه‌هایی است که با هماهنگی استانداری و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان از اواخر سال گذشته آغاز و امیدوار هستیم به زودی مکانی شایسته و مناسب جهت استقرار نمایندگان دستگاه‌های اجرایی و ایجاد یک پنجره واحد سرمایه‌گذاری فراهم گردد. یکی از اقدامات ابتکاری که طی سال جاری شروع شده است ایجاد کمیته استعدادیابی جهت شناسایی نقاط مستعد انجام سرمایه‌گذاری در استان است. در این راستا این کمیته از ابتدای اردیبهشت‌ماه سالجاری از سه شهرستان خمین، زرندیه و ساوه بازدید و نقاط مشخصی را جهت سرمایه‌گذاری به متقاضیان پیشنهاد نموده که دو مورد در مراحل نهایی واگذاری هستند. البته باید به این موضوع نیز توجه نمود که جذب سرمایه‌گذاری خارجی فرآیندی نظام‌مند و یکپارچه است که برآیند همکاری تمامی متولیان امر و ایجاد بسترهای مطلوب در سطح استان می‌باشد. لذا، اراده و اقتدار حاکمیتی استان در کنار تلاش و توجه ویژه تمامی دستگاه‌های اجرایی خدمات و مجوز دهنده سرمایه‌گذاری، لازمه جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی نافع به استان می‌باشد.
 
 4- در ایران، چه مشوق‌ها و حمایت‌هایی از سرما‌یه‌گذاران خارجی در نظر گرفته شده است؟ آیا این سطح از سیاستهای تشویقی کافی به نظر می‌رسد؟
قانون تشویق و حمایت از سرمایه گذاری خارجی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1381 مجلس شورای اسلامی، قانون جامع، شفاف، پاسخگوی مسائل روز، کاربردی  و در مواردی بسیار مترقی است. برای نمونه تقریباً به اطمینان می توان اظهار داشت در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا تنها کشوری که اجازه مالکیت 100 درصدی تمامی اموال منقول و غیر منقول را به اشخاص سرمایه‌گذار خارجی تنها با ثبت یک شرکت ایرانی میدهد، جمهوری اسلامی ایران است. همچنین طبق مفاد آن قانون، حمایت‌های لازم از سرمایه‌گذاران خارجی اعم از تضمین پرداخت غرامت در صورت ملی شدن و سلب مالکیت، تضمین جبران خسارت‌های ناشی از ممنوعیت و توقف موافقتنامه‌های مالی و تضمین خرید کالا و خدمات تولیدی، امکان انتقال آزادانه ارز به کشور، برخورداری از حمایت‌های یکسان بین سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی، انتقال آزادانه اصل سرمایه و منافع آن به صورت ارز و کالا، امکان سرمایه‌گذاری خارجی به صورت صددرصد، پذیرش سرمایه‌گذاری خارجی در همه زمینه‌های تولیدی، حمل و نقل، ارتباطات، کشاورزی، خدمات، آب و برق، ساختمان و حوزه سلامت، امکان تملک زمین در استان، ارائه پروانه اقامت سه ساله برای مدیران، کارشناسان و بستگان درجه یک آنها و امکان تمدید آن صورت می‌گیرد. همچنین سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با معافیت مالیاتی 20 ساله همراه است و ورود و خروج به این مناطق نیاز به اخذ ویزا ندارد. ورود و خروج مواد اولیه و کالا در این مناطق آزاد است و زیرساخت‌های لازم برای سرمایه‌گذاری در همه زمینه‌ها فراهم است. بهتر است اینگونه به موضوع بپردازیم که تقریباً آنچه در جهان برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی در نظر گرفته شده در ایران نیز مورد توجه دولت قرار گرفته است، در کنار اینها کشور از موقعیت ممتاز ژئوپولیتیکی، منابع انرژی فراوان، نیروی کار جوان و متخصص، امنیت قابل توجه و بسیاری امتیازات دیگر برخوردار است که البته تمام اینها زمانی اثربخش خواهد بود که به اجرای دقیق قوانین و مقررات در عمل مقید و متعهد بوده و تمامی ارکان و سطوح اداری و اجرایی کشور در جهت کمک به توسعه فعالیتهای اقتصادی مولد حرکت نمایند.
 
5- ضمن تشکر در پایان اگر صحبتی دارید بفرمائید.
مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان واقع در خیابان شهید مصطفی خمینی (ره)، مرجع تخصصی تشویق و حمایت و هدایت صحیح سرمایه‌گذاران خارجی در استان است. لذا پیشنهاد می‌نمایم اگر به هر ترتیب فعالان اقتصادی استان درحال مذاکره جهت جذب شریک خارجی یا ایجاد یک واحد تولید مشترک با طرف خارجی هستند این موضوع را با دبیرخانه مرکز به انحاء مقتضی در میان بگذارند تا نخستین گام یعنی ارائه مشاوره‌های قانونی و آگاه‌سازی طرفین از قوانین و مقررات سرمایه‌گذاری خارجی توسط کارشناسان این مرکز به عمل آید. همچنین پورتال این مرکز به نشانی (WWW.ICMR.IR) حاوی اطلاعات جامعی پیرامون استان، قوانین و مقررات و برخی فرصتهای سرمایه‌گذاری است که عزیزان می‌توانند مراجعه و مطالب لازم را به دو زبان فارسی و انگلیسی مشاهده نمایند. همچنین جا دارد از تلاش تمامی مسئولان، مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی استان بالاخص استاندار و رئیس محترم مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان و معاونین ایشان و نیز نمایندگان محترم مردم استان در مجلس شورای اسلامی که انصافاً در همین ابتدای کار هدف‌گذاری‌های دقیق و تلاش گسترده‌ای را در جهت جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی به استان در دستور کار خود قرار داده‌اند، تقدیر و تشکر نمایم. 

 

روابط عمومی اداره‌کل امور اقتصادی و دارایی استان مرکزی